Een huis schenken met behoud van vruchtgebruik: hoe doe je dat?

Een huis schenken met behoud van vruchtgebruik: wat zegt de Belgische wet daarover? Als we het over vastgoed hebben, is ‘vruchtgebruik’ een interessant begrip. Een vruchtgebruiker laat goederen na, maar behoudt er tegelijk de voordelen van. In dit artikel kom je alles te weten over schenking van een huis met voorbehoud van vruchtgebruik in België: de juridische gevolgen, je rechten en je verantwoordelijkheden👇🍇

Hoe word je vruchtgebruiker in België?

Vruchtgebruik is een zakelijk recht dat een persoon het recht geeft om een goed te gebruiken en de vruchten (zoals huurinkomsten) te genieten zonder eigenaar te zijn. Het recht van vruchtgebruik is gescheiden van het eigendom, dat in handen blijft van de blote eigenaar.

De verschillende manieren om vruchtgebruiker te worden 👇:

1. Wettelijk vruchtgebruik
   Dit is de meest voorkomende situatie. Bij het overlijden van een echtgenoot verkrijgt de langstlevende echtgenoot automatisch het vruchtgebruik van de gemeenschappelijke goederen, terwijl de kinderen de blote eigendom ontvangen. De langstlevende echtgenoot kan dus blijven genieten van het goed zolang hij of zij leeft.

2. Vruchtgebruik bij testament
   Een eigenaar kan in zijn testament bepalen dat het vruchtgebruik overgaat naar een andere persoon, terwijl de blote eigendom naar een andere erfgenaam gaat 📝

3. Vruchtgebruik bij overeenkomst
   Dit komt voor wanneer een eigenaar besluit de blote eigendom van een goed te schenken of te verkopen, maar het vruchtgebruik behoudt totdat hij of zij sterft. De blote eigenaar krijgt de volle eigendom zodra het vruchtgebruik eindigt. 🔖

Wat zijn de rechten en verplichtingen van de vruchtgebruiker?

Rechten van de vruchtgebruiker:

• Gebruik van het goed: De vruchtgebruiker heeft het recht om in de woning te wonen zonder dat de blote eigenaar hem of haar kan uitzetten.

• Verhuur van het goed: De vruchtgebruiker kan de woning verhuren en de huurinkomsten ontvangen, zolang dit in overeenstemming is met de voorwaarden van de schenking of overeenkomst.

• Verkoop van vruchtgebruik: De vruchtgebruiker kan het vruchtgebruik overdragen of verhuren, maar heeft niet het recht om het eigendom zelf te verkopen.

Verplichtingen van de vruchtgebruiker:

• Beschrijving van het goed: Bij de start van het vruchtgebruik moet een inventaris van het goed worden opgesteld.

• Onderhoud van het goed: De vruchtgebruiker is verantwoordelijk voor het reguliere onderhoud van het goed. Grote structurele herstellingen zijn echter voor rekening van de blote eigenaar.

• Verzekering: De vruchtgebruiker moet zorgen voor een verzekering van het goed en voor de betaling van lopende kosten zoals onroerende voorheffing.

Een huis schenken: is het mogelijk het vruchtgebruik te behouden in België?

In België kan je een schenking doen. Dat betekent dat je bij leven een deel van je goederen nalaat aan je erfgenamen. Dat kan de successierechten die later verschuldigd zijn verminderen.

Er zijn verschillende soorten schenkingen.

De schenking van een huis met voorbehoud van vruchtgebruik is een vorm van schenking waarbij de schenker levenslang het genot van het eigendom heeft 🏠

Als het geschonken goed een gebouw is, kan de schenker het dus blijven gebruiken of verhuren. In het geval van een geldsom kan de schenker de interesten erop houden.
Voor effecten gaat het om de interesten of de dividenden. Wat betreft meubels heeft de schenker het recht ze te gebruiken.

In het geval van een huis heeft de schenker (vruchtgebruiker) het recht om erin te wonen en om het te verhuren.

Het wettelijk kader voor schenking met voorbehoud van vruchtgebruik wordt geregeld door de artikelen 578 – 624 van het Burgerlijk Wetboek. Schenkers kunnen een deel van hun vermogen nalaten en er tegelijk het genot van blijven hebben tot aan hun dood.

De veranderingen in de wet

Sinds september 2018 is de wet met betrekking tot de schenking van onroerend goed met voorbehoud van vruchtgebruik gewijzigd.

Voorheen, bij het overlijden van de vruchtgebruiker, kreeg de blote eigenaar het volledige eigendom terug.

Momenteel is deze procedure gewijzigd door de invoering van een wettelijk opvolgend vruchtgebruik.

Wat betekent dit? 🤨

Dit betekent dat als de vruchtgebruiker getrouwd is of een geregistreerd partnerschap (huwelijk, enz.) heeft, zijn wettelijke echtgenoot het vruchtgebruik overneemt bij overlijden. De blote eigenaar kan pas volledig eigenaar worden bij het overlijden van de partner.

Om deze nieuwe regelgeving tegen te gaan, zijn er twee mogelijke oplossingen: ofwel verklaart de overlevende partner in een testamentaire overeenkomst dat hij afziet van het behoud van het vruchtgebruik, ofwel neemt de schenker in zijn testament een clausule op waarin wordt bepaald dat er geen recht op opvolgend vruchtgebruik zal zijn.

Hoe doe je bij leven een schenking van een huis met vruchtgebruik?

In België is het mogelijk om een huis te schenken met behoud van vruchtgebruik. Dit betekent dat de schenker het gebruik en de opbrengsten van het goed behoudt, terwijl de eigendom overgaat naar de begunstigde.

Voorwaarden en formaliteiten

• De schenking van een onroerend goed moet notarieel worden vastgelegd en geregistreerd bij de belastingdienst.

• De schenkingsovereenkomst moet duidelijk het behoud van vruchtgebruik vermelden.

Fiscale gevolgen

• De schenkingsrechten worden berekend alsof het gaat om een schenking van volledige eigendom, wat betekent dat er geen belastingvoordeel is ten opzichte van een volledige schenking.

• De schenkingsrechten worden bepaald op basis van verschillende factoren zoals de waarde van het goed, de regio (Vlaanderen, Wallonië, Brussel) en de familieband tussen schenker en begunstigde.

• Als de schenker overlijdt binnen drie jaar na de schenking (vijf jaar in Wallonië), kunnen er successierechten worden geheven.

Dus, schenking van een huis met vruchtgebruik in België is interessant voor wie het huis wil nalaten en het tegelijk wil blijven gebruiken. De wet biedt verschillende mogelijkheden: wettelijk vruchtgebruik, vruchtgebruik bij testament of vruchtgebruik bij overeenkomst. Het is cruciaal om de rechten, plichten en fiscale gevolgen van schenking te begrijpen.